{"id":96,"date":"2026-05-16T10:34:29","date_gmt":"2026-05-16T10:34:29","guid":{"rendered":"http:\/\/tdi_69_248"},"modified":"2026-05-26T16:38:01","modified_gmt":"2026-05-26T16:38:01","slug":"from-melting-glaciers-to-growing-forests","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agropolis.rs\/?p=96","title":{"rendered":"Uljana repica: energetska kultura u centru evropskog tr\u017ei\u0161ta i ESG tranzicije"},"content":{"rendered":"\n

Energetska kultura u centru evropskog tr\u017ei\u0161ta i ESG tranzicije<\/h1>\n\n\n\n

Uljana repica je jedna od klju\u010dnih uljarica evropske poljoprivrede, ali njena uloga danas daleko prevazilazi tradicionalnu proizvodnju hrane i sto\u010dne hrane. Ona je postala strate\u0161ka sirovina u okviru evropskog energetskog i klimatskog sistema, posebno kroz proizvodnju biodizela.<\/p>\n\n\n\n

Ova promena povezuje poljoprivredu i energetsko tr\u017ei\u0161te i  u jedinstven ekonomski lanac.<\/p>\n\n\n\n

Vi\u0161enamenska uloga uljane repice<\/h2>\n\n\n\n

Uljana repica ima vi\u0161enamensku ulogu u savremenoj poljoprivredi i industriji: koristi se za proizvodnju jestivog ulja, sto\u010dne hrane u vidu visokoproteinske sa\u010dme, razli\u010ditih industrijskih ulja i hemijskih derivata, ali i za biodizel kao jedan od klju\u010dnih obnovljivih energenata u Evropskoj uniji.<\/p>\n\n\n\n

Upravo poslednja stavka poslednjih godina postaje dominantan tr\u017ei\u0161ni pokreta\u010d, jer repica ulazi u srce evropske energetske tranzicije.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

EU biodizel tr\u017ei\u0161te i uloga repice<\/h2>\n\n\n\n

Evropska unija je jedan od najve\u0107ih potro\u0161a\u010da biodizela na svetu, a uljana repica je jedna od glavnih sirovina za njegovu proizvodnju.<\/p>\n\n\n\n

Tr\u017ei\u0161te biodizela u Evropskoj uniji oblikuju klimatski ciljevi smanjenja emisija CO\u2082, regulatorni okvir definisan direktivama RED II i RED III, obavezni udeli obnovljivih goriva u transportu, kao i te\u017enja da se smanji zavisnost od fosilnih goriva.<\/p>\n\n\n\n

U praksi, to zna\u010di da biodizel iz uljane repice ima strukturno stabilnu tra\u017enju, \u010dak i kada agrarno tr\u017ei\u0161te prolazi kroz cikli\u010dne oscilacije.<\/p>\n\n\n\n

Cene uljane repice u EU (2026)<\/h2>\n\n\n\n

Cena uljane repice u Evropi formira se na Euronext (MATIF) tr\u017ei\u0161tu i u 2026. godini uglavnom se kre\u0107e u rasponu od 500 do 520 EUR po toni<\/strong> na terminskom tr\u017ei\u0161tu, uz varijacije koje zavise od ponude, logistike i energetskih kretanja.<\/p>\n\n\n\n

Nema\u010dka (centralno tr\u017ei\u0161te prerade)<\/h3>\n\n\n\n

Na nema\u010dkom tr\u017ei\u0161tu, koje predstavlja jedno od centralnih mesta prerade repice u Evropi, fizi\u010dke transakcije su se u pojedinim periodima kretale oko 395 do 400 EUR po toni<\/strong>, uz stabilnu potra\u017enju iz uljara i biodizel sektora.<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • oko 395\u2013400 EUR\/t u fizi\u010dkim transakcijama u pojedinim periodima<\/li>\n\n\n\n
  • stabilna potra\u017enja iz uljara i biodizel sektora<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Francuska i Benelux (Euronext referenca)<\/h3>\n\n\n\n

    Francuska i Benelux najneposrednije prate Euronext referencu, pa se tu terminsko tr\u017ei\u0161te najjasnije vezuje za raspon od 500 do 520 EUR po toni<\/strong> i za globalne cenovne signale koji uti\u010du na celu evropsku trgovinu uljaricama.<\/p>\n\n\n\n

    Isto\u010dna Evropa (Poljska, Rumunija, Bugarska)<\/h3>\n\n\n\n

    U isto\u010dnoj Evropi, posebno u Poljskoj, Rumuniji i Bugarskoj, spot cene su \u010desto ne\u0161to ni\u017ee zbog logisti\u010dkih ograni\u010denja i izra\u017eene izvozne orijentacije, dok je volatilnost ve\u0107a usled klimatskih oscilacija i rizika prinosa.<\/p>\n\n\n\n

    Uticaj biodizela na cenu uljane repice<\/h2>\n\n\n\n

    Cena uljane repice sve manje zavisi samo od klasi\u010dnih agrarnih faktora, a sve vi\u0161e od energetskog tr\u017ei\u0161ta, pre svega od kretanja cene sirove nafte i dizela, evropskih blending mandata za biodizel i odnosa prema alternativnim uljaricama poput soje i palminog ulja.<\/p>\n\n\n\n

    Rast cena goriva pove\u0107ava atraktivnost biodizela, \u0161to indirektno ja\u010da tra\u017enju za repicom. Na taj na\u010din, repica postaje energetski povezana roba, ne samo poljoprivredna kultura.<\/p>\n\n\n\n

    U slu\u010daju produbljivanja naftne krize usled rata u Iranu i mogu\u0107ih poreme\u0107aja plovidbe kroz Hormu\u0161ki moreuz, moglo bi do\u0107i do dodatnog rasta cena energenata, \u0161to bi posredno oja\u010dalo i tr\u017ei\u0161te uljane repice kroz ve\u0107u ekonomsku privla\u010dnost biodizela. Ipak, takav rast ne bi bio neograni\u010den, jer bi ga ubla\u017eavali o\u010dekivana ve\u0107a ponuda repice u novoj sezoni, logisti\u010dka ograni\u010denja i op\u0161ta volatilnost robnih tr\u017ei\u0161ta. Zato je realnije govoriti o poja\u010danoj cenovnoj osetljivosti nego o trajnom i linearnom rastu cene uljane repice.<\/p>\n\n\n\n

    Energetske kulture i zauzimanje poljoprivrednog zemlji\u0161ta<\/h2>\n\n\n\n

    Jedan od klju\u010dnih ESG trendova u Evropi jeste rast energetskih useva, me\u0111u kojima posebno mesto imaju uljana repica za biodizel, kukuruz i sila\u017ea za biogas, kao i \u0161e\u0107erna repa i druge fermentabilne kulture.<\/p>\n\n\n\n

    Te kulture nalaze primenu u biogasnim postrojenjima, proizvodnji biodizela i razli\u010ditim oblicima industrijske biomase, zbog \u010dega ovaj trend neposredno uti\u010de na strukturu kori\u0161\u0107enja zemlji\u0161ta u Evropskoj uniji.<\/p>\n\n\n\n

    ESG dilema: energija naspram hrane<\/h2>\n\n\n\n

    \u0160irenje energetskih useva otvara va\u017eno strate\u0161ko pitanje: da li se time smanjuju povr\u0161ine namenjene proizvodnji hrane, kako uskladiti energetsku tranziciju sa prehrambenom sigurno\u0161\u0107u i koliko je model \u201efood vs fuel\u201c odr\u017eiv na du\u017ei rok.<\/p>\n\n\n\n

    Evropska unija na ovu dilemu odgovara kombinacijom regulatornih ograni\u010denja za pojedine biogorivne sirovine, podsticanjem naprednih biogoriva druge generacije i uvo\u0111enjem stro\u017eih ESG kriterijuma za odr\u017eivost biomase.<\/p>\n\n\n\n

    Zaklju\u010dak<\/h2>\n\n\n\n

    Uljana repica danas predstavlja mnogo vi\u0161e od poljoprivredne kulture.<\/p>\n\n\n\n

    Ona je istovremeno komponenta evropskog energetskog sistema, faktor u formiranju cena goriva i indikator ESG i klimatske politike Evropske unije.<\/p>\n\n\n\n

    Njena tr\u017ei\u0161na vrednost u 2026. godini ne zavisi samo od prinosa, ve\u0107 od na\u010dina na koji Evropa balansira izme\u0111u dekarbonizacije, energetike i poljoprivredne sigurnosti.<\/p>\n\n\n\n

    U tom smislu, \u017euta polja repice vi\u0161e nisu samo pejza\u017e \u2014 ve\u0107 vizuelni trag evropske energetske tranzicije.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Energetska kultura u centru evropskog tr\u017ei\u0161ta i ESG tranzicije Uljana repica je jedna od klju\u010dnih uljarica evropske poljoprivrede, ali njena uloga danas daleko prevazilazi tradicionalnu proizvodnju hrane i sto\u010dne hrane. Ona je postala strate\u0161ka sirovina u okviru evropskog energetskog i klimatskog sistema, posebno kroz proizvodnju biodizela. Ova promena povezuje poljoprivredu i energetsko tr\u017ei\u0161te i  u […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":160,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,12,4,2,7,14,11,5,1,13,6],"tags":[73,66,65,67,70,68,69,64,72,71],"class_list":{"0":"post-96","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-agri-tech","8":"category-agritech","9":"category-esg","10":"category-featured","11":"category-klimatske-pormene","12":"category-klimatske-promene","13":"category-odrziva-poljoprivreda","14":"category-odrziva-poljoprivreda-odrziva-poljoprivreda","15":"category-uncategorized","16":"category-zelena-ekonomija","17":"category-zelena-ekonomija-zelena-ekonomija","18":"tag-agro-trziste-evropa","19":"tag-biodizel-sirovine","20":"tag-energetske-kulture","21":"tag-esg-tranzicija","22":"tag-eu-poljoprivreda","23":"tag-odrziva-energija","24":"tag-repica-srbija","25":"tag-uljana-repica","26":"tag-uljarice","27":"tag-zeleni-energenti"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":201,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96\/revisions\/201"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/160"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}