{"id":80,"date":"2026-05-16T10:34:29","date_gmt":"2026-05-16T10:34:29","guid":{"rendered":"http:\/\/tdi_61_5a8"},"modified":"2026-05-26T16:31:35","modified_gmt":"2026-05-26T16:31:35","slug":"exploring-the-worlds-oldest-forests","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agropolis.rs\/?p=80","title":{"rendered":"\u0160ume Srbije izme\u0111u klimatskih rizika, digitalnog pra\u0107enja i ESG zahteva"},"content":{"rendered":"\n

Za ESG sektor, poljoprivredu i klimatske inovacije, stanje \u0161uma u Srbiji nije samo ekolo\u0161ka tema ve\u0107 i pitanje upravljanja rizicima, sledljivosti i dugoro\u010dne otpornosti proizvodnih sistema. Satelitski podaci i vizuelizacije platforme Global Forest Watch pokazuju da se u Srbiji istovremeno odvijaju gubitak \u0161umskog pokriva\u010da, obnova i sve izra\u017eeniji klimatski poreme\u0107aji.<\/p>\n\n\n\n

To je va\u017eno i za poljoprivredu, jer promene u \u0161umskim ekosistemima uti\u010du na vodni re\u017eim, za\u0161titu zemlji\u0161ta, lokalnu mikroklimu, biodiverzitet i ukupnu otpornost ruralnih podru\u010dja na su\u0161u, eroziju i ekstremne vremenske prilike.<\/p>\n\n\n\n

\u0160ta zapravo zna\u010di gubitak \u0161umskog pokriva\u010da<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jedna od najva\u017enijih metodolo\u0161kih napomena jeste da gubitak \u0161umskog pokriva\u010da ne zna\u010di automatski i trajnu deforestaciju. Prema obja\u0161njenjima Global Forest Watch platforme, ovakvi podaci mogu obuhvatiti razli\u010dite vrste poreme\u0107aja, uklju\u010duju\u0107i se\u010du, po\u017eare, olujna o\u0161te\u0107enja, bolesti, \u0161teto\u010dine i infrastrukturne zahvate.<\/p>\n\n\n\n

Podaci o obnovi \u0161umskog pokriva\u010da, s druge strane, pokazuju gde dolazi do regeneracije, bilo prirodnim putem bilo kroz aktivnosti po\u0161umljavanja. Upravo zato je za ESG analizu presudno razlikovati privremeni poreme\u0107aj, trajnu prenamenu zemlji\u0161ta i dugoro\u010dnu obnovu.<\/p>\n\n\n\n

U Srbiji se ti procesi odvijaju paralelno, \u0161to ukazuje na \u0161umski sistem u stalnoj transformaciji, a ne na jednostavan trend rasta ili nestajanja.<\/p>\n\n\n\n

Klimatski ekstremi kao novi faktor \u0161umskog i poljoprivrednog rizika<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poslednjih godina Srbija je bila izlo\u017eena sna\u017enim olujnim sistemima i drugim ekstremnim vremenskim pojavama koje mogu izazvati lokalizovana, ali ozbiljna o\u0161te\u0107enja \u0161umskih povr\u0161ina. Takvi doga\u0111aji postaju va\u017ean indikator klimatskog rizika i za \u0161umarstvo i za poljoprivredu.<\/p>\n\n\n\n

Jaki vetrovi, grad i obilne padavine mogu dovesti do lomljenja stabala, o\u0161te\u0107enja kro\u0161nji, fragmentacije stani\u0161ta i dodatnog pritiska na zemlji\u0161te i vodne tokove. U agroekolo\u0161kom kontekstu, to se posredno odra\u017eava i na za\u0161titu useva, zadr\u017eavanje vlage i stabilnost pejza\u017ea.<\/p>\n\n\n\n

Za razliku od planskog gazdovanja, ovakvi poreme\u0107aji su nagli i te\u0161ko predvidivi. Zbog toga digitalni alati, satelitsko pra\u0107enje i geoprostorna analiza postaju sve va\u017eniji za rano uo\u010davanje promena, procenu \u0161tete i planiranje obnove.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Za\u0161to su \u0161ume va\u017ene za odr\u017eivu poljoprivredu i ESG strategije<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0160ume imaju klju\u010dnu ulogu u za\u0161titi zemlji\u0161ta od erozije, regulaciji voda, skladi\u0161tenju ugljenika i o\u010duvanju biodiverziteta. Za ruralne i poljoprivredne sisteme to zna\u010di ve\u0107u otpornost na klimatske \u0161okove i stabilnije ekosistemske usluge. Me\u0111u najzna\u010dajnijim za\u0161ti\u0107enim podru\u010djima u Srbiji su nacionalni parkovi Tara, Fru\u0161ka gora, Kopaonik, \u0110erdap i \u0160ar-planina.<\/p>\n\n\n\n

Istovremeno, ovi ekosistemi funkcioni\u0161u pod kombinovanim pritiskom klimatskih promena, tr\u017ei\u0161nih zahteva, infrastrukturnog razvoja i upravlja\u010dkih izazova, \u0161to pitanje o\u010duvanja \u0161uma direktno povezuje sa korporativnom odr\u017eivo\u0161\u0107u i odgovornim lancima snabdevanja.<\/p>\n\n\n\n

Obnova \u0161uma kao signal, ali ne i automatsko re\u0161enje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Satelitski podaci ukazuju i na prisustvo regeneracije \u0161umskog pokriva\u010da, uklju\u010duju\u0107i podru\u010dja na kojima se vegetacija obnavlja prirodno ili nakon promena u kori\u0161\u0107enju zemlji\u0161ta. Takvi podaci su posebno korisni za procenu dugoro\u010dnih trendova i identifikaciju zona u kojima obnova ima potencijal.<\/p>\n\n\n\n

Ipak, obnova ne zna\u010di i trenutni povratak pune ekolo\u0161ke funkcije. Mlade \u0161ume imaju druga\u010diju strukturu, ni\u017ei kapacitet skladi\u0161tenja ugljenika i druga\u010diji biodiverzitetski profil u pore\u0111enju sa starijim i stabilnijim sastojinama.<\/p>\n\n\n\n

Upravljanje \u0161umama, kontrola rizika i transparentnost podataka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pored prirodnih i klimatskih faktora, izazovi ostaju i u upravljanju \u0161umama, naro\u010dito u udaljenim i fragmentisanim podru\u010djima gde je nadzor slo\u017eeniji. Upravo zato su digitalna sledljivost, geoprostorni podaci i proverljivi izvori informacija sve va\u017eniji i za javni sektor i za kompanije koje \u017eele da svoje ESG tvrdnje zasnuju na merljivim pokazateljima.<\/p>\n\n\n\n

EUDR, sledljivost i novi standardi za proizvo\u0111a\u010de i izvoznike<\/strong><\/p>\n\n\n\n

EU Deforestation Regulation (EUDR) dodatno pove\u0107ava zna\u010daj pouzdanih podataka o poreklu robe i vezi izme\u0111u proizvodnje i \u0161umskog zemlji\u0161ta. Iako se obaveze primenjuju na subjekte koji robu stavljaju na tr\u017ei\u0161te EU ili je iz njega izvoze, i dobavlja\u010di iz zemalja van EU sve \u010de\u0161\u0107e \u0107e morati da obezbede proverljive podatke za svoje kupce.<\/p>\n\n\n\n

Za izvoznike i proizvo\u0111a\u010de povezane sa lancima snabdevanja obuhva\u0107enim EUDR-om, to u praksi zna\u010di ve\u0107u va\u017enost sledljivosti, geolokacije parcela ili mesta proizvodnje, procene rizika i kori\u0161\u0107enja satelitskih i geoprostornih alata kao dela dokumentacije i provere uskla\u0111enosti.<\/p>\n\n\n\n

Zaklju\u010dak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0160ume Srbije ne mogu se svesti na jednostavnu pri\u010du o rastu ili nestajanju. One su dinami\u010dan sistem u kojem se prepli\u0107u ekonomski pritisci, prirodna regeneracija, klimatski ekstremi i regulatorni zahtevi. Za ESG, poljoprivredni i agri-tech sektor to zna\u010di da su kvalitetni podaci, satelitsko pra\u0107enje i transparentna interpretacija promena sve va\u017eniji za dono\u0161enje odluka, procenu rizika i planiranje odr\u017eivog razvoja.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Izvor: Global Forest Watch, screenshot platforme. Napomena: prikaz predstavlja vizuelizaciju zasnovanu na satelitskim i geoprostornim podacima platforme.<\/p>\n\n\n\n

Adresa izvora: globalforestwatch.org<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Izvor: Global Forest Watch, screenshot platforme. Napomena: prikaz predstavlja vizuelizaciju zasnovanu na satelitskim i geoprostornim podacima platforme.<\/p>\n\n\n\n

Adresa izvora: globalforestwatch.org<\/p>\n\n\n\n

Izvori i metodolo\u0161ka napomena<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tekst se oslanja na javno dostupne podatke i metodolo\u0161ka obja\u0161njenja platforme Global Forest Watch, kao i na zvani\u010dne informacije o primeni EU Deforestation Regulation (EUDR) i pregled za\u0161ti\u0107enih podru\u010dja u Srbiji. Va\u017eno je imati u vidu da podaci o gubitku \u0161umskog pokriva\u010da ne predstavljaju nu\u017eno trajnu deforestaciju, ve\u0107 mogu uklju\u010divati i privremene poreme\u0107aje poput se\u010de, po\u017eara, oluja, bolesti i drugih promena koje se registruju satelitskim pra\u0107enjem.<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • Global Forest Watch \u2013 platforma, metodolo\u0161ka obja\u0161njenja i vizuelizacije \u0161umskog pokriva\u010da<\/li>\n\n\n\n
  • Evropska komisija \u2013 smernice i informacije o primeni EU Deforestation Regulation (EUDR)<\/li>\n\n\n\n
  • Zvani\u010dni izvori o za\u0161ti\u0107enim podru\u010djima i nacionalnim parkovima u Srbiji<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Recent movements spearheaded by environmental groups have brought the plight of these forests into the spotlight. These organizations are working tirelessly to create “green shields” around these areas – protective measures that include legal actions, public awareness campaigns, and sustainable logging practices.<\/p>\n\n\n\n

    Key to this effort is the collaboration with local communities and indigenous groups. These communities have a deep, often centuries-old connection to the forests. Their knowledge and perspectives are vital in crafting effective conservation strategies.<\/p>\n\n\n\n

    The “Green Shield” initiative is not just about halting logging. It’s about finding a balance where the economic needs of the region can be met without sacrificing these irreplaceable ecosystems. Sustainable forestry practices, ecotourism, and other innovative approaches are being explored as alternatives to traditional logging.<\/p>\n\n\n\n

    As we face the escalating challenges of climate change and environmental degradation, the protection of old-growth forests is more crucial than ever. They are not only bastions of biodiversity but also symbols of our commitment to a healthier, more sustainable relationship with our planet.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Za ESG sektor, poljoprivredu i klimatske inovacije, stanje \u0161uma u Srbiji nije samo ekolo\u0161ka tema ve\u0107 i pitanje upravljanja rizicima, sledljivosti i dugoro\u010dne otpornosti proizvodnih sistema. Satelitski podaci i vizuelizacije platforme Global Forest Watch pokazuju da se u Srbiji istovremeno odvijaju gubitak \u0161umskog pokriva\u010da, obnova i sve izra\u017eeniji klimatski poreme\u0107aji. To je va\u017eno i za […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":164,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,12,4,2,7,14,11,5,1,13,6],"tags":[26,31,25,33,23,28,30,32,27,24,22,29],"class_list":{"0":"post-80","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-agri-tech","8":"category-agritech","9":"category-esg","10":"category-featured","11":"category-klimatske-pormene","12":"category-klimatske-promene","13":"category-odrziva-poljoprivreda","14":"category-odrziva-poljoprivreda-odrziva-poljoprivreda","15":"category-uncategorized","16":"category-zelena-ekonomija","17":"category-zelena-ekonomija-zelena-ekonomija","18":"tag-agroekologija","19":"tag-deforestacija","20":"tag-esg-srbija","21":"tag-eudr-regulativa","22":"tag-global-forest-watch","23":"tag-gubitak-sumskog-pokrivaca","24":"tag-klimatske-promene-srbija","25":"tag-klimatski-rizici","26":"tag-odrziva-poljoprivreda","27":"tag-posumljavanje","28":"tag-satelitsko-pracenje-suma","29":"tag-sume-srbije"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=80"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":215,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80\/revisions\/215"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/164"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=80"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=80"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agropolis.rs\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=80"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}